Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı
image

Yazma Eserler Portalına Ankara’dan Erişim


Başkanlığımıza bağlı olarak Ankara’da Milli Kütüphane İdari Binasında faaliyetlerine devam eden Ankara Yazma Eserler Bölge Müdürlüğümüzce, araştırmacılara koleksiyonlarımızdaki nadir matbu eserleri fiziksel olarak inceleme imkânı sunulmakta, eserlerden araştırma konularının gerektirdiği şekilde dijital kopyalar almalarına olanak verilmektedir.

Ayrıca araştırmacılar okuyucu salonumuzda yer alan bilgisayarlar üzerinden Yazma Eserler Portalına erişerek Başkanlığımıza bağlı yazma eser kütüphanelerinde kayıtlı bulunan ve dijital görüntüsü Başkanlığımızca sisteme aktarılmış olan tüm yazma ve nadir matbu eserlerin dijital görüntüleri ve künye bilgilerine erişebilmektedir.

Mesai saatlerinde hizmet vermekte olan okuyucu salonumuzdan Milli Kütüphane üyeliği olmaksızın yararlanılabileceği gibi Milli Kütüphane İbn-i Sina Okuyucu Salonu’ndan da doğrudan geçişle istifade edilebilmektedir. 

 

Başkanlığımız Yayınları Ankara Bölge Müdürlüğünde Satışa Sunuldu

Başkanlığımıza bağlı olarak Ankara’da hizmete açılan Yazma Eserler Bölge Müdürlüğümüz Milli Kütüphane İdari Binasında faaliyetlerine devam etmektedir.

Çeşitli illerde yer alan yazma eser kütüphanelerinden veya esatis.yek.gov.tr adresinden çevrimiçi mesafeli satış yoluyla temin edilebilmekte olan Başkanlığımız yayınlarının tümünün Ankara’daki okurlara da kolaylıkla ulaştırılabilmesi amacıyla Milli Kütüphane İdari Bina 2. katta faaliyette bulunan Bölge Müdürlüğümüzden nakit ya da kredi kartlı satışına başlanmıştır.

Başkanlığımız yayınlarını temin etmek isteyen tüm okurlar yayınlarımızı Müdürlüğümüz satış bürosunda inceleme fırsatı da bulabilmektedirler.

 

Yazma Eserlere İlişkin Önleyici Koruma Hizmeti

Başkanlığımıza bağlı olarak 18.02.2019 tarihinde kurulan Ankara Yazma Eserler Bölge Müdürlüğü, Milli Kütüphane envanterinde yer alan yazma eserler ile nadir matbu eserleri 12.04.2019 tarihi itibariyle devralarak hâlihazırda hizmet verdiği Milli Kütüphane idari binasında faaliyetlerine devam etmektedir.

Birçoğu geldiği ilin adını taşıyan 22 farklı koleksiyonda toplam 26.885 cilt yazma eser, 370 cönk, 654 müellif müsveddesi ve 206 belge ile birçoğu baskı yılına göre adlandırılmış 47 farklı koleksiyonda toplam 89.599 cilt nadir matbu esere ilişkin olarak ihtiyaç duyulan ve iki aşamada gerçekleştirilecek olan önleyici koruma nitelikli restorasyon faaliyetleri ile eser deposunun fiziksel koşullarını iyileştirme çalışmaları tüm hızıyla devam etmektedir. Bu kapsamda devir işleminden önce süregelen depo koşulları ile eserlerin fiziksel durumlarına ilişkin izlenimlerin aktarılması yapılan çalışmaların öneminin daha iyi  anlaşılmasını sağlayacaktır. 

Başkanlığımızca teşkil edilen Devir Tespit Komisyonu devir işlemlerini gerçekleştirdiği süreçte gerek eserlerin fiziksel özellikleri gerekse depo koşullarına ilişkin çeşitli kayıtlar tutmuş, aynı zamanda Başkanlığımız Kitap Şifahanesi ve Arşiv Dairesi Başkanı Sy. Nil Baydar da bu süreçte kapsamlı bir inceleme gerçekleştirmiştir. Yapılan değerlendirmeler neticesinde eserlere uygulanacak önleyici koruma çalışmalarının eser deposunda yapılacak tadilatlar ve düzenlemelerle eşzamanlı yürütülmesi gerektiği değerlendirilmiştir. 

Milli Kütüphaneden devralınan yazma ve nadir matbu eserler uzun yıllardır aynı depoda muhafaza edilegelmekte ve 625 metrekare büyüklüğündeki depoda eserler yaklaşık 1.080 metre uzunluğunda metal raflarda yer almakta idi. Yeterince raf uzunluğu mevcut iken eserlerin uygun olmayan raf aralıklarında ve yer yer sıkışık olarak yerleştirilmiş olduğu görülmüş, uygun raf aralığını sağlamak amacıyla  raflar demonte edilerek eserlerin ideal pozisyonda ve sıklıkta raflara yerleştirilmesi mümkün hale getirilmiştir. Montaj öncesi ise rafların tüm aparatları Arap sabunuyla temizlenmiş, böylece eserlere temas eden tüm parçalar toz, kir ve böcek dışkılarından arındırılmıştır.

Bilindiği üzere özellikle yazma ve nadir matbu eser depoları, eserlerden salınan gazlar ve uygun olmayan sıcaklık ve nem değerlerinden ötürü mikroorganizmaların, böcek ve sair haşerenin üremesi için gayet uygun ortamlardır. Bu çerçevede depoda sıcaklık ve nem değerlerini raporlayan ve ilgililerin bu konuda önlemler almasını sağlayan thermohigrometrelerin deponun muhtelif bölgelerine yerleştirilmesi gerekliliği üzerine yeteri sayıda cihaz temin edilmiş olup depodaki diğer düzenlemelerin tamamlanmasının ardından yerlerine monte edilecektir. Ayrıca haşereye karşı da gerekli sayıda temin edilen kapanların tüm çalışmaların tamamlanmasını müteakip yerlerine konulacak, böylece aktif böcek varlığı sorunu büyük ölçüde çözülmüş olacaktır. Son olarak depo alanının zeminindeki fayans araları ve havalandırma ünitelerinde görülen açıklıklar alçı ve silikonla doldurularak fare, böcek ve benzeri haşerenin depoya yuvalanması engellenmiştir.

Başkanlığımıza bağlı tüm kütüphanelerde yazma ve nadir matbu eserler ayrı depolarda muhafaza edilmektedir. Zira yazma eserler büyük oranda dijitalleştirildiğinden bunlarla ilgili okuyucu hizmetleri dijital ortamda sunulmaktadır. Oysa Ankara Yazma Eserler Bölge Müdürlüğü kütüphanesindeki nadir matbu eserler henüz dijitalleştirilmediğinden bunlara dönük okuyucu taleplerinde çoğunlukla okuyucuların eserlere fiziksel olarak erişimleri mümkündür. Bu durumda nadir matbu eserlerin yer aldığı depoya sık sık giriş çıkışlar olmakta, bu ise depoda uygun sıcaklık ve nem değerlerinin sağlanmasını güçleştirmekle birlikte temizliği zaten büyük çaba ve maliyet gerektiren yazma eserlere telafisi olmayan zararlar vermektedir. Bütün bunlar birlikte değerlendirilerek Başkanlığımızca devralınan yazma eserler ile nadir matbu eserlerin ayrı ortamlarda muhafazası gerekliliği değerlendirilmiş ve depo alanının ikiye bölünmesi çalışmalarına başlanmıştır. Çok kısa zamanda Müdürlük kütüphanesindeki yazma eserlerin de müstakil alanlarında ve en uygun koşullarda muhafazası mümkün hale gelecektir. 

Yazma ve nadir matbu eser deposunda yapılan bu temizlik, tadilat ve düzenlemelerle eşzamanlı olarak Başkanlığımız Kitap Şifahanesi ve Arşiv Dairesi Başkanlığınca icra edilen önleyici koruma hizmetleri Başkanlığımızda ve Konya Yazma Eserler Bölge Müdürlüğünde görev yapan özverili ve alanında uzman 20 restoratör tarafından gerçekleştirilmekte olup çalışmaların ilk aşaması tamamlanmıştır.  Başkanlığımızca hazırlanan "Depo alanına bulunan yazma ve nadir matbu kitapların HEPA filtreli elektrikli süpürgeler ile temizlenmesi ve 'geçici paketleme' ile yeniden depo alanına yerleştirilmesi çalışması" konulu Talimatname doğrultusunda eserler bir yandan temizlenmiş, gerekli görülenler süper soğutucu yardımıyla aktif mikroorganizma ve böcek yumurtalarından arındırılmış; diğer yandan da çalışmanın ikinci aşamasında kullanılmak üzere eserlerin fiziksel özellikleri ve her birinin ileride nasıl muhafaza edilmesi gerektiği raporlanmıştır. Önleyici koruma hizmetleri başta belirtildiği üzere iki aşamalı bir süreci ifade etmektedir. İlki eserlerin mikroorganizma ve böcek dışkıları ile toz ve kirlerden arındırılması, bununla birlikte ileriye dönük raporlama faaliyetinin gerçekleştirilmesi; ikincisi ise temizlenerek paketlere yerleştirilen eserlerin en uygun biçimde - gerekli görülenlerin özel ebatlanmış asitsiz zarf ve kutular içinde - tekrar raflara yerleştirilmesidir.